Lý thuyết Tốc độ, độ dịch chuyển và vận tốc – Vật lí 10 Cánh diều

Lý thuyết Tốc độ, độ dịch chuyển và vận tốc – Vật lí 10 Cánh diều

Lý thuyết Vật lí 10 Bài 1: Tốc độ, độ dịch chuyển và vận tốc

A. Lý thuyết Tốc độ, độ dịch chuyển và vận tốc

I. Tốc độ

1. Tốc độ trung bình

– Ta tính được tốc độ trung bình của một vật chuyển động nếu biết quãng đường mà nó di chuyển và thời gian để đi hết quãng đường ấy:

Lý thuyết Tốc độ, độ dịch chuyển và vận tốc - Vật lí 10 Cánh diều

– Nếu kí hiệu: vtb là tốc độ trung bình, s là quãng đường vật đi được trong thời gian t thì:

vtb=st

– Tốc độ trung bình tính trong một thời gian rất ngắn được gọi là tốc độ tức thời.

Lý thuyết Tốc độ, độ dịch chuyển và vận tốc - Vật lí 10 Cánh diều

Đồng hồ đo tốc độ trên ô tô – cho biết tốc độ tức thời

2. Đơn vị đo tốc độ

Quãng đường được đo bằng mét (m)

– Thời gian được đo bằng giây (s)

Do đó: tốc độ được tính bằng mét trên giây (m/s)

– Lưu ý: Việc lựa chọn đơn vị đo còn phụ thuộc vào tình huống.

Lý thuyết Tốc độ, độ dịch chuyển và vận tốc - Vật lí 10 Cánh diều

Phương tiện đường thủy thường sử dụng đơn vị hải lí/ giờ

Lý thuyết Tốc độ, độ dịch chuyển và vận tốc - Vật lí 10 Cánh diều

Đo tốc độ phát triển của cây sử dụng đơn vị mm/ ngày

II. Quãng đường và độ dịch chuyển.

– Khoảng cách mà vật di chuyển được theo một hướng xác định là độ dịch chuyển.

– Độ dịch chuyển là một đại lượng véctơ. Khi xác định độ dịch chuyển, phải xác định cả độ lớn và hướng của nó.

– Quãng đường là một đại lượng vô hướng chỉ được đặc trưng bởi độ lớn.

Lý thuyết Tốc độ, độ dịch chuyển và vận tốc - Vật lí 10 Cánh diềuIII. Vận tốc

– Vận tốc là một đại lượng vectơ. Vận tốc có thể được coi là tốc độ của vật theo một hướng xác định.

– Tốc độ là một đại lượng vô hướng.

– Nếu biết độ dịch chuyển trong một khoảng thời gian, thì vận tốc được xác định là:

Xem Thêm:   Bảng size giày Hàn Quốc với Việt Nam chính xác nhất 2023

Lý thuyết Tốc độ, độ dịch chuyển và vận tốc - Vật lí 10 Cánh diều

– Hướng của vận tốc là hướng của độ dịch chuyển. Giá trị v của vận tốc được tính bằng:

v=ΔdΔt

– Với Δt là giá trị độ dịch chuyển của vật trong khoảng thời gian

– Công thức tổng quát: v→=Δd→Δt

– Vận tốc cũng được đo bằng đơn vị như đơn vị tốc độ.

IV. Một số phương pháp đo tốc độ

1. Phương pháp đo tốc độ

– Xác định tốc độ của một vật chuyển động bằng cách đo thời gian vật đi giữa hai vị trí xác định và khoảng cách (hay quãng đường) giữa chúng.

Ví dụ: sử dụng đồng hồ bấm giây đo thời gian ô tô đi trên quãng đường cố định 2000m sẽ tính được tốc độ trung bình của ô tô giữa hai vị trí đặt biển báo.

– Trong nhiều trường hợp có thể không đo trực tiếp được quãng đường bằng dụng cụ đo độ dài mà phải qua các bước trung gian.

Lý thuyết Tốc độ, độ dịch chuyển và vận tốc - Vật lí 10 Cánh diều

Sử dụng đồng hồ bấm giây để đo thời gian

2. Đo tốc độ trong phòng thực hành

– Dùng cổng quang điện và đồng hồ đo thời gian hiện số.

Lý thuyết Tốc độ, độ dịch chuyển và vận tốc - Vật lí 10 Cánh diềuCách đo:

+ Khi tấm chắn sáng chắn chùm tia sáng ở cổng quang điện thì đồng hồ bắt đầu đo thời gian.

+ Khi tấm chắn sáng không chắn chùm tia sáng ở cổng quang điện thì đồng hồ ngừng đo.

+ Thời gian hiển thị trên đồng hồ là thời gian xe đi hết quãng đường bằng chiều rộng của tấm chắn sáng.

Lý thuyết Tốc độ, độ dịch chuyển và vận tốc - Vật lí 10 Cánh diều

Cổng quang điện và đồng hồ đo thời gian hiện số

– Dùng xe kĩ thuật số.

Lý thuyết Tốc độ, độ dịch chuyển và vận tốc - Vật lí 10 Cánh diều

Bộ đo thời gian cho phép đặt được độ dài mỗi khoảng thời gian đến 0,01s.

B. Trắc nghiệm Tốc độ, độ dịch chuyển và vận tốc

Xem Thêm:   Cách giải phương trình bậc 2

Câu 1: Tốc độ trung bình được tính bằng:

A. Quãng đường đi được chia cho khoảng thời gian đi hết quãng đường đó.

B. Quãng đường đi được nhân với khoảng thời gian đi hết quãng đường đó.

C. Độ dịch chuyển chia cho khoảng thời gian dịch chuyển.

D. Độ dịch chuyển nhân với khoảng thời gian dịch chuyển.

Câu 2: Vận tốc được tính bằng:

A. Quãng đường đã đi chia cho khoảng thời gian đi hết quãng đường đó.

B. Quãng đường đã đi nhân với khoảng thời gian đi hết quãng đường đó.

C. Độ dịch chuyển chia cho khoảng thời gian dịch chuyển.

D. Độ dịch chuyển nhân với khoảng thời gian dịch chuyển.

Câu 3: Số hiển thị trên đồng hồ đo tốc độ của các phương tiện giao thông khi đang di chuyển là gì?

A.Vận tốc trung bình.

B. Tốc độ trung bình.

C. Vận tốc tức thời.

D. Tốc độ tức thời.

Câu 4: Quãng đường là một đại lượng:

A. Vô hướng, có thể âm.

B. Vô hướng, bằng 0 hoặc luôn dương.

C. Vectơ vì vừa có hướng và vừa có độ lớn.

D. Vectơ vì có hướng.

Câu 5: Độ dịch chuyển là một đại lượng:

A. Vô hướng, có thể âm.

B. Vô hướng, bằng 0 hoặc luôn dương.

C. Vectơ vì vừa có hướng xác định và vừa có độ lớn.

D. Vectơ vì có hướng xác định.

Câu 6: Tốc độ trung bình là đại lượng:

A. Đặc trưng cho độ nhanh, chậm của chuyển động.

B. Đặc trưng cho hướng của chuyển động.

C. Đặc trưng cho vị trí của chuyển động.

D. Đặc trưng cho mọi tính chất của chuyển động.

Câu 7: Một xe ô tô xuất phát từ tỉnh A, đi đến tỉnh B cách A 10 km; rồi lại trở về vị trí xuất phát ở tỉnh A. Kết luận nào dưới đây là đúng?

Xem Thêm:   Biến áp là gì?

A. Quãng đường mà ô tô đó đi được là 0 km. Độ dịch chuyển là 0 km.

B. Quãng đường mà ô tô đó đi được là 20 km. Độ dịch chuyển là 0 km.

C. Quãng đường mà ô tô đó đi được là 20 km. Độ dịch chuyển là 20 km.

D. Quãng đường mà ô tô đó đi được là 0 km. Độ dịch chuyển là 20 km.

Câu 8: Một máy bay bay từ Hà Nội đến Thành phố Hồ Chí Minh hết 1 h 45 p. Nếu đường bay Hà Nội – Hồ Chí Minh dài 1400 km thì tốc độ trung bình của máy bay là bao nhiêu?

A. 600 km/h.

B. 700 km/h.

C. 800 km/h.

D. 900 km/h.

Câu 9: Biểu thức xác định vận tốc trung bình là:

A. v=dt.

B. v→=Δd→t.

C. v→=Δd→Δt.

D. v→=d→Δt.

Câu 10: Phát biểu nào sau đây là đúng khi nói về vận tốc của một ô tô:

A. Ô tô A chuyển động theo hướng tây bắc với tốc độ 50 km/h.

B. Ô tô A có vận tốc là 50 km/h.

C. Mỗi giờ, ô tô A đi được 50 km.

D. Ô tô A đã đi 50 km theo hướng tây bắc.

Xem thêm tóm tắt lý thuyết Vật lí lớp 10 sách Cánh diều hay, chi tiết khác:

Lý thuyết Bài 2: Đồ thị độ dịch chuyển theo thời gian. Độ dịch chuyển tổng hợp và vận tốc tổng hợp

Lý thuyết Bài 3: Gia tốc và đồ thị vận tốc – thời gian

Lý thuyết Bài 4: Chuyển động biến đổi

Lý thuyết Bài 1: Lực và gia tốc

Lý thuyết Bài 2: Một số lực thường gặp

Back To Top